Edebiyat Türkiye

Sitemize içerik göndermek için lütfen Tıklayınız.

TÜRKOLOGLARIMIZ : 1-KAŞGARLI MAHMUT

Türkologlarımız, başlığı altında uzun soluklu bir yazı dizisine başladığımı belirtmek istiyorum. Bu yazı dizisi ile amacım, Türkçe üzerine çalışmalar yapmış, Türkçeyi uluslar arası bir ortamda söz sahibi yapmaya gayret etmiş, Türkçeye gönül vermiş, kısacası Türkçe üzerine büyük küçük katkıları olan isimleri ayrıntılı olarak tanımanızı sağlamak. Bu yazı dizisinde de ilk isim olarak Kaşgarlı Mahmut’u tanıtma ihtiyacı hissettim.

Çoğumuzun lise yıllarında yalnızca yazar eser karşılaştırmalarında “Divan-ı Lügati’t-Türk – Kaşgarlı Mahmut” olarak tek bir satırda adını duyduğumuz bu büyük ismi gelin bir de hayatını ayrıntılı bir şekilde irdeleyerek tanıyalım.

Kaşgarlı Mahmut 11.yüzyılda yaşamış bir dil bilginidir. Divan-ı Lügat’it-Türk adlı eseri ile tanınmıştır.Kaşgarlı Mahmut’un soyu Karahanlılara dayanır.Kaşgarlı Mahmut’un doğum tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte yaygın bir kanaate göre 1025 olduğu düşünülmektedir.Kaşgarlı Mahmut’un babası Barsaganlı bir beydir.Kaşgarlı Mahmut 1071–1077 yılları arasında Bağdat’ta bulunur. Türk kültürünün Araplara tanıtılmasında büyük bir görev üstlenir. İbn-i Faldan, Gerdizi, Muhammed Avfi, Beyhaki gibi kendi döneminin Türk hayatı üzerine kafa yoran isimleriyle Türk illerini adım adım dolaşır.

Karahanlı devleti Kaşgarlı Mahmut’un en büyük destekçisi olmuştur. Kaşgarlı Mahmut hem Karahanlı devletinin desteği hem de yine kendisi gibi büyük bir âlim olan Yusuf Has Hacib’in de çalışmalarıyla Türk dilinin serpilip gelişmesinde büyük bir rol oynamıştır. Aynı zamanda filolog, etnolog, ilk Türk haritacısı da olan Kaşgarlı Mahmut Divan-ı Lügat’it-Türk adlı eseriyle Türk illerinin ve boylarının kullandığı ağızların zenginliğini de ortaya koymuştur.24 boya sahip Oğuzlarla ilgili bir şemayı da verdiği eseri Türk dilinin Arapça ve Farsçaya üstünlüğünü, dönemin hâkim gücü olan Türklerin varlığını göstermesi bakımından büyük bir öneme sahiptir diyebiliriz.

Kaşgarlı Mahmut Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla Kitabu Cevahirü’n-Nahvi Lügat’it-Türk adlı eserini yazmıştır. Eserde Türk dilinin grameri yanında Türk yer adları ve Türk damgalarına da yer vermiştir. Kaşgarlı Mahmut ömrünün sonlarına doğru Kaşgara dönerek 1090’da burada vefat etmiştir.

Doğu Türkistan’da bulunan Kaşgar şehrine 35 kilometre uzaklıktaki Azak köyünde olan kabri, 1983 yılı Temmuz ayında bulunmuştur. Kaşgarlı Mahmut’a göre Türk lehçelerinin en kolayı Oğuz lehçesi, en kullanışlısı Yağma ve Tuhsi şivesi, en edebisi ise Kaşgar şivesidir.

Divan-ı Lügat’it-Türk adlı eserinden kısaca bahsedip tekrar hayatı hakkında bilgi vermek istiyorum ki bu eserinde, Türk dilinin lehçelerini sayar ve özelliklerini belirtir. Arapçadakilerle karşılaştırır. Eser Arapça yazılmış bir Türkçe sözlüktür.7500’den fazla kelimeyi kapsadığı bilinmektedir. Eserin sonunda bir de harita vardır ki bu harita Kaşgarlı Mahmut’un soylu bir aileye mensup olduğunu gösterir. Eserlerin sonuna harita koyma âdeti, dönemin yalnızca soylu ailelerine mensup bir harekettir. Eser yalnızca Türk dili hakkında bilgiler içermez, bir sosyoloji kitabıdır da diyebiliriz.

Eserin bulunuşu çok dikkat çekicidir. Hemen hemen hiçbir edebiyat kitabında mevcut olmayan bu ayrıntıyı da vermek istiyorum ki eseri ilk gören kişi Vanizade Nazif Paşa’nın yakınlarından bir hanımdır.1910 yılında İstanbul’da bir sahafta kitabı görür fakat kitapçı kitabın değerini 25 altın olarak belirler, kadın pahalı olduğu için alamaz. Ali Emiri Efendi bu durumu öğrenir. Nasıl mı? Hanım kitabı alamaz fakat Maarif Nezaretine durumu bildirir. Maarif Nezareti 25 altını bu kitap için çok fazla bulur ve kitabı almaz. İşte bu andan sonra Ali Emiri Efendi araya girer ve kitabı alır. Şu an elimizde bulunan yazma ise Şamlı Mehmet adında bir hattatın yazmasıdır.

Kaşgarlı Mahmut’un hayatını şöyle bir toparlayacak olursak; doğum tarihi tam olarak bilinmeyip 1090 yılında öldüğü bilinen, büyük eserlere imza atmış olan, bugün dahi adından söz ettirebilen, Türkoloji adına büyük emekleri olan bir isim olduğunu söyleyebiliriz.Ne mutlu ki böyle dil bilginlerine sahibiz.

HAFTANIN SÖZÜ : “Bir millet, her alanda varlığını duyurmak istiyorsa işe önce diline sahip çıkmakla başlamalıdır.” (R.Bayındır)

RÜŞTÜ BAYINDIR

Diğer Yazılar

Benzer yazılar

Yorum yapılmış

süper 🙂 xD

Yorumlar

türk porno , adana escort , adana escort bayan , porno izle , mersin escort , escort adana , adult forum , istanbul escort , hatay escort , beylikdüzü escort , bodrum escort , eskisehir escort , porno indir , escort bayan , seks hikaye ,


Hosting Sponsoru

sponsor