Tadımlık

Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri Metin Şerhi

Aysen

Aday Üye
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

UluğBey' Alıntı:
.Ayrıca lütfen okuyan herkes yazsın birkaç satır.Zira burayı mahsun görmek, kenarda kalmış görmek inanın yazma şevkimi, yazma arzumu kırıyor.Ne de olsa kimse okumuyor takip etmiyor diyorum.Kal'e alında sorular sorulur, sorulmuş sorulara yanıt verilir, düşünceler ifade edilir diyorum.Ama...

Neyse Selametle efendim.
Kesinlikle okunuyor kendi adima sevfkiniz kirilmasin lutfen. Garabete dusmek endisesiyle "soru sormak ve dusuncelerimi ifade etmekten acizim" bu nedenle okumak daha iyi diye dusunuyorum...Evla ve size sonsuz tesekkurler...
 

evla

Gündüz yarasalarıyız biz.
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

Hocam hoca denhaninin hakkında çok kısa bilgiler var acaba beyitlerinden örnek verirmisin? hep bir kaç gazel elimde örnek çıkıyor birde bu gazelden başlayalım mı açıklama yapmaya

GAZEL

Acep bu derdümün dermânı yok mu
Yâ bu sabr itmegün oranı yok mu

Yanaram mumlayın başdan ayaga
Nedür bu yanmagun pâyânı yok mu

Güler düşmen benüm agladuguma
Aceb şol kâfirün imânı yok mu

Delipdür cigerümü gamzen oku
Ara yürekde gör peykânı yok mu

Su gibi kanumu topraga kardun
Ne sanursın garîbün kanı yok mu

Cemal-hüsnüne mağrûr olursun
Kemâl-i hüsnünün noksânı yok mu

Begüm Dehhânî’ye ölmezden öndin
Topuna irmegün imkânı yok mu

NOT:denhanı kelimesini nakışçı olarak kullanırmış peki bu tüm beyit yazanlar için geçerlimidir kendi anlamlarını yüklemeleri bu bir nevi kelime üretme yapıyorlardı anlamınamı geliyor?
 

UluğBey

uyan!
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

Hoca Dehhani hakkında söylenmesi gereken en önemli şey divan edebiyatında lâdini şiirler yazan ilk şairler arasında olmasıdır.

Dehhani'nin gazellerinden örnekler istemişsin, işin aslı ulaşabildiğimiz kaynaklar sınırlı.Ben de internette tarama yaparak ulaşıyorum gazellere.Harici olarak ulaşmak istiyorsan bu kişiye kütüphanelere ya da kaynak kitaplara başvurman yerinde olacaktır.Arşivimde olan notların içinde ( fotokipler felan) belki olabilir.Tek tek incelemem gerekir o da zor gibi.Eğer dediğim gibi illa Dehhani'nin şiirlerine ulaşmak istiyorsan şu kaynaklardan

Onu Fuat Köprülü keşfetti (Hayat dergisi, 2 Aralık 1926; 15 Kasım 1928). Sonra Mecdut Mansuroğlu 5 gazelini İstanbul dergisinde (1 Temmuz 1945, Sayı 19), ardından 1 kaside ve dokuz gazelini Dehhani ve Manzumeleri (1947) adlı kitapta yayımladı. Ancak Hikmet İlaydın bu dokuz gazelden birinin Resmi'ye, ikisinin de Kemal Paşazade'ye (1468-1534) ait olduğunu ortaya çıkardı (Ömer Asım Aksoy Armağanı, "Dehhani'nin Şiirleri", TDK, Ankara 1978)
inceleyebilirsin. Şahsi kanaatim buna gerek yok. Zaten bilinen gazellerini anlamak onun şiir anlayışını ya da hayat görüşünü ortaya çıkarmak için yeterli.Zaten şu anda nette yer alan gazelleri onun şiir anlayışını yansıtıyor.


Tüm gazeli açıklamaya gerek yok.Zaten beyitlerde öyle derin bir anlam yok.Din dışı gazeller yazması belki de beyitlerinde derinlere inmememiz gerektiğini fısıldıyor bizlere.

Benim gazelde genel olarak gördüğüm şey Dehhani'nin bir divan şairinden çok halk şairini andırması.Nitekim gazetle fazla yabancı kelime kullanılmamış, anlatılmak istenen dolambaçlı yollardan değil de direk söylenmiş.

Eğer özel olarak anlayamadığın bir beyit varsa dehhani nin ya da bu gazelinde şurda ne olaki dediğin yerin varsa sorabilirsin.Fikir yürütürüz.Şiir hiçbir zaman tam olarak açıklanamaz.Hep bir tarafı boş kalır.Şiir açıklaması sizin hayal dünyanızla sınırlıdır.Ondan dolayı korkmayın yorumlamaya.Ve şair şu kelimeyi şurada boşuna mı kulanmış, vezin gereği mi kullanmış ya da anlam ilgisiyle mi kullanmış bunlara bakmaya çalışın.Ve merdivenleri basamak basamak çıkmalısınız.ELbet anlamadağınız yerler olacak.Ben 4 sene eğitimini gördüm bazen benim de anlamayadığım yerler oluyor.Doğal bu da.Netekim onlar bu şiirleri bambaşka bir kültürle yazıyorlardı vesselam.



Ne beyân-ı hâle cür'et ne figâna takatim var.
Ne recâ-yı vasla gayret, ne firâka kudretim var.

Beyitinin çözümlemesini "evla" dan bekliyoruz.
 

evla

Gündüz yarasalarıyız biz.
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

Beyit (ç)özümleme ders 1

Ne beyân-ı hâle cür'et ne figâna takatim var.
Ne recâ-yı vasla gayret, ne firâka kudretim var.

Kelime anlamları
* beyân __ açıklayıp bildirmek
* hâle __ ay çehresinde görülen parlak daire
* cür'et __ ataklık kendini bilmezlik
* figân __çığlık inilti
* takat __ güç kuvvet
* recâ __ ümit
* vasl ___ kavuşma
* gayret __çaba, çalışma
• firâk __fırkalar, partiler, bölükler
* kudret__güç

Çıkarılan anlamlar
1.
’’ne anlatmaya gücüm ne de cesaretim var. Kavuşamazsam yolunda bölünür giderim ‘’

2- nuruna ulaşamazsam yolunda bölünüp gideyim ne sesim çıkar ne de isyanım olur..

3.*’’Kendimi bilmeden attığım çığlık ay çehresinde ki parlaklığa ulaştıramaz beni. Bölünmelerle gücüm kalmıyor.’’

Ya da
4*’’gayretlerim manasız çığlım aya bile ulaşamazken ümidim tükeniyor kendimi bilemiyorum artık’’

Kesinlikle benim anladığım gibi olmadığı birinci koşul çünkü hiçbir divan sahibi bu kadar dar düşüneceğini sanmıyorum ama beyitte hissettiğim ay burada ışık efendimiz oluyor ve ona giden bir yol var ama yol kelimesi beyitte geçmiyor:) yazan kişinin varmak istediği bir yer ve oda Efendimizin Nuru (bildiğim kadarıyla ay Efendimiz le bir tutulmaktadır. Bur da mecazi aşk var ve ulaşılmak istenen sevgili ve gücünün kalmadığını anlatıyor onsuzluk tan ötürü…


Not:beyitleri görüp anlamlarını okunması çok güzel oluyor ama beyitle baş başa kaldığın da sabah olmuyor:)çok başarılı bir acıklama değil hatalardan af olunam:)
 

UluğBey

uyan!
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

Verilen beyitin çözümlenmesi

Beyitteki Bilinmeyen Kelimelerin Tespiti

( Evla bu kısmı yukarıda vermiş )
beyitte geçen beyan-ı hâle tamlamasının 2.kelimesini hâle olarak almamız mümkün değil, zira oradaki kelime hâl kelimesindir, -e yönelme ekidir. Yani bu tamlamanın çevirilişi halimi arz etmeye olarak alınmalı.Diğer tamlamada da bu durum söz konusu. Reca - Vasl kelimelerinin anlamlarına bakılıp terkip çözülmelidir.İlk tamlamada hâle olarak alınırsa beyitin anlamı değişcektir.Beyitin Osmanlıcasını vermediğim için oradaki -e nin yönelme eki olduğunu göremeyebilirsiniz.Ama beyitin genel anlamından onun hâle olamayacağını anlamalısınız.
Beyitin Nesir Cümlesi Haline Çevirilişi

Ne hâlimi arz etmeye cür'et edebiliyorum, ne de feryad etmeye gücüm, takatim var.Ne vuslat,kavuşma ümidi için gayret edebiliyorum ne de ayrılığa dayanabiliyorum.


Beyit Enderunlu Vâsıf'ın bir beyiti.Şairin çaresizliğini ifade eden, şairin halet-i ruhiyesini anlattığı bu beyitte çok da derinlere inmemmiz yersiz.Şair sevgiliye halini anlatmak için, içinde bulunduğu zor durumu anlatmak için kendini kuvvetsiz olduğunu söylüyor.Ki burada cür'et kelimesini kullanması haddi aşmanın ifadesi olarak karşımıza çıkıyor.Şair halini arz etmektedir ve bu arzın kabul edilmesini istemekdir.Bütün bu haddi aşmalara karşılık vuslatı arzu eden şair adate bu düşünceyle takati kırılıyor.

Enderunî klasik edebiyatın son dönemlerinde yaşayan şairlerdendir.(19.yy)Nedim'in öncülüğünü yaptığı "mahallileşme" akımının tesirinde kalmıştır.
Şairin bu beyitini tasavvufi açıdan zormala olarak değerlendirmek yersiz.Zira her divan şairi her şiirinde tasavvufi unsurlar kullanacak diye bir kaide yok.

Evla hâle kelimesine takılıp oradan yorum yaptığı için birtakım farklılıklara düşmüş.Eğer hâle kelimesi beyân ile terkip oluşturabilseydi, farklı olarak düşünebilirdik.Ama beyân-ı hâle yi "ay çehresinde göreülen parlak daire" anlamındaki hâle ile değerlendirirsek işin içinden çıkamayız bozuk bir anlatım olur.


Beyite birkaç cümle de olsa ben de bir şeyler ekleyeyim diyenler buyurun :) Söz sizde ...
 

ferahsan

Divan Üyesi
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

Yazdıklarını okumadan önce daha kelime anlamlarını okurken ben de "hâle" kelimesine takılmıştım ve onu bu anlamda alabilirmiyiz ki diye soracaktım ama cevabım erken geldi.. Söylenecek olanları söylemişsiniz Allah ikinizden de razı olsun istifade ettim.. Eklemek istediğim tek şey var; Yahu bu şair beni anlatmış, farkında değil :)
 

evla

Gündüz yarasalarıyız biz.
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

hocam bende diyorum neden bu böyle oluyor
dersten cıkarılan kelimeleri bölme
birde en çok zorlandığım beyiti nesir cümlesine dönüştürmek kelimelerden bir cümle kuramadım
 

UluğBey

uyan!
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

evla' Alıntı:
birde en çok zorlandığım beyiti nesir cümlesine dönüştürmek kelimelerden bir cümle kuramadım
Zorlanman normal, zaten beyiti nesir cümlesine doğru olarak aktarman beyiti çözmen demektir.İşin yarısı orada halloluyor.İşin bu kısmında zamanında biz de zorlandık, herkes zorlanıyordu, sınavlarda bazan kağıda bakakalıyorduk.Şimdi dahi düz cümleye çevirmekte zorlanabileceğimiz beyitler karşımıza çıkabilir, bizim de sizin de.Ama bu onlardan değil ;)
 

serdar22

Aday Üye
Ynt: Metin Şerhi

Vermeyen sana canın bulmaz hayat_ı cavidan
Zinde_i cavid ana derler ki kurbandır sana

Ey sevgili! senin uğrunda canını vermeyen ebedi hayatı bulamaz.sonsuza dek diri olarak anılan kişi ancak sana kurban olan aşıktır.
 

serdar22

Aday Üye
Ynt: Metin Şerhi

Cihan-ara cihan içindedir arayı bilmezler
Mahiler ki derya içredir deryayı bilmezler

aman allahım ne güzel bir beyit yarabbim.insan cezbeye gelmemek için kendini zor tutuyor allahım.görelim bakalım hayali beyimiz ne demiş bu güzel beytinde.

diyor ki Hayali:cihanı süsleyen ALLAH cihanın içindedir ama insanlar onu görmesini bilmezler.bu hal tıpkı denizin içinde yaşayıp da denizin ne olduğunu anlamayan balıkların haline benzer.
 

evla

Gündüz yarasalarıyız biz.
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri


Hocam yeni ödev ver bize !
 

UluğBey

uyan!
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

Eski Türk Edebiyatı bölümüne "sana" redifli gazelin şerhini attım, onu üzerinde durarak oku.(gerekirse birkaç defa)Anlamaya çalış.
 

evla

Gündüz yarasalarıyız biz.
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

ben beyit istemiştim aslında ama olsun hocam ne diyorsa odur!
 

UluğBey

uyan!
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

Tamam onu oku da beyit de vereyim bu gece...
 

evla

Gündüz yarasalarıyız biz.
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

beyiti yarın ver ozaman bu konunun özetini çıkarayım?
 

HCRTRMN

Aday Üye
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

Abla keşke bi edebiyat hocasının öğrencisi olsaydın. Senin gibi bir öğrenciyi kesinlikle kaçırmak istemezdi.
 

evla

Gündüz yarasalarıyız biz.
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

uluğbey=edebiyat hocası
evla =tembel öğrenci

istermi şimdi uluğbey sormak lazım?
 

UluğBey

uyan!
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

Estagfurullah :) Azmini seviyorum, başaracaksın inşaallah....

Can, o şerh biraz ağır yani tasavvufi bir gazel, ondan dolayı ona çok dalmanı istemiyorum.Şahsen biz dahi tasavvuf içeren beyitleri 4.sınıfta gördük.4.sınıfa kadar diğer konulardaki beyitleri görüyorduk.Nitekim onları halletmeden tasavvufi beyitlere dalmak olmaz.Eğer özetini çıkarınca daha iyi oturacaksa taşlar yerine peki ...
 

HCRTRMN

Aday Üye
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

Yalnız ben yanlış anlaşılmak istemem. Tabiki Uluğbey'in edebiyat bilgisine güveniyoruz ama ben sanaldan değil reelden olanı kastetmiştim..
 

UluğBey

uyan!
Ynt: Divan Şiiri Üzerinde Düşünceler/Divan Şiiri Dersleri

HCRTRMN' Alıntı:
Tabiki Uluğbey'in edebiyat bilgisine güveniyoruz ama ben sanaldan değil reelden olanı kastetmiştim..
Dost, bilgi her yerde var, bilgi değil yürek gerek yürek.Hem biz artık farklıyız, sanal değiliz artık, tamam ayrı yerlerdeyiz görmedik birbirimizi, hatta burada olup isimlerini dahi bilmediğimiz dostlarımız var, sorarım size muhtelif sitelerde dönen sanal muhabbetler, maskeli yüzler, yalanlar dolanlar var mı burada? Eğer onlara sanal diyorsak, bizim adımız sanal olmamalı, başka bir şey olmalı bunun adı...
 

Benzer konular

Bu içeriği görüntüleyen kullanıcılar (Kullanıcı: 0, Ziyaretçi: 1)

Üst Alt