Gazali, Felsefe ve pahası...

UluğBey

Sükût gibi münzevi, çığlık gibi hür.
Katılım
27 Ara 2005
Hüccet'ül İslam Gazali bilindiği üzere devrinin ve islam dünyasının hatta döneminde tüm dünyanın önde gelen düşünürlerinden biridir.

Gazali bildiğim kadarıyla İslam akidesine uygun olmayan tüm anlayışları reddetmiş, felsefeyi adeta İslam ile ilişkilendirmiştir( yanlışım varsa düzeltiniz)

İslam elbette nakli bir dindir, sorgulamayı kabul etmez, peki gerçekten de dine hizmet etmeyen felsefe gereksiz midir? Felsefenin pahası neye göre biçilmelidir?

Özellikle ferahsan, gülücüğüm başta olmak üzere herkesin yorumlarını bekliyorum...
 
Katılım
26 Nis 2007
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

UluğBey' Alıntı:
Gazali bildiğim kadarıyla İslam akidesine uygun olmayan tüm anlayışları reddetmiş, felsefeyi adeta İslam ile ilişkilendirmiştir( yanlışım varsa düzeltiniz)
Öncelikle Gazzâli'nin İslam akidesine uygun olmayan tüm görüşleri reddettiğini düşünmüyorum (tekfir anlamında) O sapık mezheplerden sadece Batınıyye'ye reddiyeler yazmış ve malum olduğu üzere felsefecileri 20 konuda hatalı görüp 3 tanesinde de tekfir etmiştir. (Zamanın ezeli oluşu, Allah'ın cüziyyatı bilmeyeceği ve haşrın ruhanîliği) Fakat ömrünün sonlarına doğru eserlerinin birinde (şuan hangisi olduğunu hatırlamıyorum)şehadet eden hiç kimsenin tekfir edilemeyeceğini de dile getirmiştir bunu da belirtmek lazım. Bunları aktardıktan sonra diyebilirim ki Gazzâli'nin felsefeyi İslam topraklarından uzaklaştırdığı görüşüne artık katılmıyorum. Belirttiğin gibi o felsefeyi adeta İslam ile ilişkilendirmiştir. Yani esasında felsefenin İslamî ilimlere duhûlünü sağlayan odur. Fakat faydalı kısımlarını alıp, bize uymayan taraflarını bir kenara iterek; olması gerektiği gibi..

UluğBey' Alıntı:
İslam elbette nakli bir dindir, sorgulamayı kabul etmez, peki gerçekten de dine hizmet etmeyen felsefe gereksiz midir? Felsefenin pahası neye göre biçilmelidir?
Olması gerektiği gibi diyerek felsefeyle ilgili görüşlerimi de özetlemiş oluyorum sanırım.. Zaten onun yararı/zararı meselesini daha önce uzun uzun konuşmuştuk.. Gazzâli'yi de.. Gelelim İslâm naklî bir dindir sözüne.. Özünde öyle olabilir ama ben İslâm'ın sadece naklî bir din olduğunu söyleyemem.. İslâm aklı ve nakli birlikte ihtiva eder.. Sorgulamayı da kabul eder, ama sınırları vardır..

Dine hizmet etmeyen felsefe derken; insanın yaratılış gayesi bellidir.. Biliyorum bilimsel bir cümle değil ama bu gayeye hizmet etmeyen herşey gereksizdir.. Felsefeden kaçan biri olarak şimdilik bu kadar, bakalım Gülücüğüm hâlâ kızgın mı? ;)
 
Katılım
26 Nis 2007
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

Unutmadan evladan yorumlar bekliyorum..
 

UluğBey

Sükût gibi münzevi, çığlık gibi hür.
Katılım
27 Ara 2005
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

İmidü evvela bir cümlelik bir (ç)alıntı yaparak şunu demeliyim: "idrak i meali bu küçük akla gerekmez / zira bu terazi bu kadar sıkleti çekmez".

Bu lakırdı üzerine şahsımın fazla kelâm etmesi laf ü güzaf boyutunda olsa da, sorgulama adına ve aydınlanma/aydınlatma adına birkaç kelâm daha edeyim.

Evvelâ şuna açıklık getirmeliyim, "islam naklî bir dindir" tespitinde kastedilen ilk anladığınız şeklidir.Naklî olması ferahsanın da belirttiği gibi aklı ihtiva etmesine engel değildir.İslamda akla uygun olmayan hiçbir şey yoktur elbet.İşte zannımca orada önemli olan o sınırın tespiti.Sınırı aşıp aşmadığını bu küçük akıl bazan kanaat getiremez.Yani sınırı aşıp aşmadığımızın tespiti zor.

Dine hizmet etmeyen feylozoflara gelecek olursam, konu hakkında derin olarak araştırma yapmamış olsam dahi, bu konuya bir şerh notu düşmek istiyorum.Biraz destekli bir cümle olmuş : " Bu gayeye hizmet etmeyen her şey gereksizdir." Kime göre gaye neye göre gaye? Gayesi bir olan islam ehli mi ? Hoş islam ehli "gayenin birliği" konusunda şu anda oldukça sorunlu.

(Cevaben, Kur'an-ı Kerim'e göre gaye demeyin, netekim halihazırda olan ehiller de gayesinin Kur'an-ı Kerim olduğunu söylüyorlar )

Felsefeden kaçan biri dedin birden üzerime alındım :)

Aklıma "bir soru" olarak açtığın ve şikayetler üzerine kilitlenen bir mevzuu geldi.Geçen gün dost sitemizde gezerken aynı muhteva ile açılmış olan bir başlık olduğunu gördüm.Buradan o başlığa yönlendirmek istiyorum seni ferahsan.Çün ki nitelik bakımından sana -belki kısmen - doyurucu cevaplar var.Site müdavimlerinden olup kalemini beğendiğim ve o konuya yorum yapmış şahsiyetler var.Yukarıda (ç)alıntıladığım cümle de o konuya katılan bir şahsiyetten :)

Adres şu:

http://www.cemilmeric.net/forum3/index.php?topic=142.0

Konu hakkında gülücük, evla dan evvelâ yorum bekliyoruz, sonra bu konuyu okuyan herkesten.Aklınızdan geçenleri yazın.Yazdıkça daha iyi olacaksınız...
 
G

gülücüğüm

Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

bakın şimdi, gazzali deyince dururum ben! :)
malum çok tartıştık bu gazzali ve islam düşüncesinin duraklama ilişkisini. pek çok hocamla görüştüm ben bu mevzuyu. farklı görüşler oldu, doğru yanlış değerlendirmeler..
hasıl-ı kelam, gazzali her şeyden önce çok büyük bir alimdir. islam dünyasının harici etkilerle çözülmeye başladığı bir dönemde otorite olup, merkezimizi yine tevhide çekmiştir. yanlız şöyle bir durum var: bir mütefekkir hakkında konuşurken onun düşüncelerini kronolojik olarak bilmemiz gerekmekte. zira gazzalinin eserlerine bakıldığında birbiriyle çelişen pek çok fikre rastlayabiliyoruz. bu bağlamda son dönem gazzali'si, felsefeyi islam düşüncesi 'potasında eriten' bir alimin portresidir. onun harici etkilerle olan savaşında bazı noktalarda ileri gitmiş olabileceği kanaatindeyim. örneğin şu medrese ders programlarıyla ilgili..(mantık dışında, riyazi ilimlere yer vermemesi.. vs.) çünkü öyle zamanlar vardır ki, eğer güçlü yaptırımlar uygulanmazsa, istenilen değişiklikler gerçekleşemez. işte bana göre böyle bir noktada olunduğu için gazzali bazı konularda ileri gitmiş olabilir. (ferahsan, doğru mu dur?)
zaten ferahsanında belirttiği gibi, ilerleyen yaşlarında tekfiri caiz görmemiştir.(dikkat ediniz, bu dönem kendisinin devlet bünyesinden ayrı olduğu dönemlere rastlar.)
ama elbette Allah-ü a'lem..

şimdi bence daha önemli olan konu islamın akıl dini, nakil dini olması..
bu konuda tek sözüm var:
İslam, akıl dini değil, akla hitap eden bir dindir!
 

evla

Gündüz yarasalarıyız biz.
Katılım
24 Eyl 2007
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

Hocam sizin kadar bilgilerim yok benim ama okuduğum ve bende kalan düşünceler arasında bu cahilin düşüncelerini paylaşırım tabi…

Gazali ruhu şad olsun
bazen ona gaz_ali diyesim gelir. Ciddi anlam da kolay hedef seçilse de şahsım olarak gazaliyi sevmekteyim. Kurtubalı İbn Rüşd’ün azılı rakip olarak bilmesi.Bir kişinin kitapta yazılan satırlarla kavgasına benzetmişimdir.Gazalinin şöyle bir özelliği vardır kimse yadsıyamaz kendi düşüncesini kendi çürütür.Çünkü felsefe takipçileri farkında dır düşünceleri çürütürken gizli düşünce besleme vardır.Ve kişinin odaklandığı kanı hakkın da düşünceleridir.Sadece gazali üstünde durmak gerekirse ve ne kadar kolay bir anlatıcı olsa da...Kolay anlatımlar da daha derin düşünceler bulmuşumdur .zaten zorlu anlatımlar kafa yorarsın ne demek istediğini düşünürsün. Kolay anlatımlar da gözünün aldıklarıyla yorumlarsın. Gazalinin bunun için kolay hedef olduğunu düşünüyorum.

örneğin gazali der ki:
( evrenin öncesizliği ile ilgili görüşün geçersizliğin de ki anlatımıdır)
Bunun olanaklığı kabul ediyorsanız şöyle demelisiniz. Çokluk bakımından sayılara binlerce ulaşmasına karşın tüm varlıklar ilk nedeninden çıkmıştır. Öyleyse ilk nedenliden çıkanları göğün en uzak cismi ve onun canı ile sınırlandırmaya gerek olmayıp tüm gök katlarının ve tüm insanların canlarının; bu canlara birlikte göklerde ve yerde bulunan tüm cisimlerin henüz hiç kimsenin bilmediği türleriyle birlikte ilk nedenliden çıktığını söylemek olanaklıdır. dolayısıyla ilk nedenli ile yetinilebilir.

bu görüşe katılmamak olanksızdır. Kendimce .

Göz ardı edemiyeceğimiz olaylar vardır ki gazalinin yaşadığı dönem ferahsanın da vurguladığı gibi mezhepler çatışması fikir çatışmlarının olduğu yoğun dönemlerdi… olaylarda veya düşünceler de tarihin rolünü yadsıyamayız.

Hele şükür onun hakkındaki düşüncelerimin özeti konuya gelince de

İslam dini naklidir Sorgulamak gerekirse bence evet sorguladıkça sınırları dahilinde inandığım boyutlara ulaşma biletidir. Akla göre din olmaz ama aklını dine göre yön verebilirsin.
 

Mahşer

 
Katılım
20 Nis 2008
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

Yahu siz bizim Gazali denmi bahsediyorsunuz yoksa başka Gazali mi var neden anlamlar çelişiyor ? ilginç.
 
Katılım
26 Nis 2007
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

İsterim ki sizin Gazali'yi de biraz öğrenelim, bi tetkik edelim aynı mı :)
 

Mahşer

 
Katılım
20 Nis 2008
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

Bizim Gazali filozof teğil Mütefekkür :) Filozof olan rüşüd :)
 
G

gülücüğüm

Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

gazzali deyince akla önce feylesof gelmeli. sonra fakih ve irtihaline yakın mutasavvıf..
genel anlamda ise mütefekkir.
rüşd zaten almış başını gitmiş.. şimdi nerde çok merak ediyorum. ona göre yürüyeceğim de :D
 

Mahşer

 
Katılım
20 Nis 2008
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

Sana tavsiyem fazla Rüşd'ü takip etme "Adkavmi hakkında ki görüşleri Kuran ayetlerini ötelemiştir" itikadın sarsılmasın, incele sor,neden de ama bi cansimidi olsun yanında Aristo adamı alıp götürür bi bakarsınki Gazalinin gazabına uğramışssın :)

Gazali F İ L O Z O F değill :)
 
G

gülücüğüm

Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

rüşt.. devlet için lazım ;) ben 'border'da yürümeyi severim. hoca tavsiyesi :D
gazzali bal gibi feylesof! tehafüt'ül-felasifeyi (ve kısmen el-münkız min'ed-dalel'i) yazabilen biri kesinlikle bir feylesoftur. kendi bunu kabul etmese de..
 

Mahşer

 
Katılım
20 Nis 2008
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

Eee Ihya' 'ulum al-din ' e ne oldu :) Filosof olamaz Fikir sahibi ve bakış açısı belli açık değil bidefa yani Onu değiştiremezssin
 
Katılım
26 Nis 2007
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

Felsefeyi hiçbir önkabule dayanmadan sadece aklı kullanarak izahlar getiren sistemli bir bütün olarak düşünüyorsanız Gazali filozof değil, yok eğer İslam topraklarında yaşamış ve kendisi müslüman olan felsefi düşünceyi de kullanan kişilere İslam filozofu diyorsanız Gazali aynı zamanda filozof.. Galiba birincisini tercih ediyorsun.. O hâlde bir soru İbn Rüşd her zaman aklı vahye öncelemiş midir?
 

Mahşer

 
Katılım
20 Nis 2008
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

:) seni biraz zorlıyım mı? hepsen yapacak değilsin ya.
Commentator- yani o İbni rüşd, bundan feyz alan aquans o kim? Aristo metafizkçisi " artık hakikatı kendi yazdıklarımla kirleterek bulmaya çalışmayacağım artık uazmaya son" diyen adam :) Aristo kim ? Mimesis ve poesis (yani poetika- reotika) sence bu adam Aklı ötelemeden vahi nasıl izah eder?

Mutlaka sapmak zorunda mutlaka
 
Katılım
26 Nis 2007
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

Ben de her zaman dedim zaten hiç demedim ki :)
 

Mahşer

 
Katılım
20 Nis 2008
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

Buraya öyle şeyler yazarımki ispatlanmış ama ön akıl idarki ile kabul etmek imkansız olan şeyler

Hani Enes bin malik in buyurduğu gibi"Resulullahtan 2 ilim öğrendim 1.sini bliyorsunuz ehli sünnet ve akaid, ama 2. sini söylersem beni parçalrsınız"
 
Katılım
26 Nis 2007
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

Mahşer' Alıntı:
Buraya öyle şeyler yazarımki ispatlanmış ama ön akıl idarki ile kabul etmek imkansız olan şeyler
Bu bir tehdit mi :)
 
Katılım
26 Nis 2007
Ynt: Gazali, Felsefe ve pahası...

Mahşer' Alıntı:
Hani Enes bin malik in buyurduğu gibi"Resulullahtan 2 ilim öğrendim 1.sini bliyorsunuz ehli sünnet ve akaid, ama 2. sini söylersem beni parçalrsınız"
Geçen sefer teknolojinin ihanetine uğradım yazamadım: bu hadisin ravisi Ebu Hureyre (r.a.) diye biliyorum.. Bilirsin hadis rivayet ilminde yapılan hataların düzeltilmesi önemlidir ;)