İKTİDAR İÇİN AĞLAYAN VE ÇIRPINANLAR

UluğBey

Sükût gibi münzevi, çığlık gibi hür.
Katılım
27 Ara 2005
Bu konuyu buraya taşıma nedenim Kanuni ile Bayazıt arasında şairane bir şekilde geçen bir konu.Bu beyitlerden daha önceden haberim yoktu.Dün gece İ.Pala'nın programında Şairler ve Mektuplar konusu işlenirken bu beyitler de geçti.Gerçekten beyitler hoşuma gitti. Bir baba oğul arasında geçen bu vakıa ibret vericidir bence...

Buyrun vakıayı ve beyitleri aktarıyorum:

İKTİDAR İÇİN AĞLAYAN VE ÇIRPINANLAR*

Yıl 1553 Koca Kanuni 49 yaşında. En kudretli oğlu Mustafa'yı yanındaki çadırda boğdurarak katlettirmiş. O tarihte saltanata nasıl gelineceği belirlenmemiş. Büyük Şehzade, daha sonra tahta çıkacak ikinci Selim Anadolu'da Konya Valiliği'ne çıkar. Bayazıt ise Amasya'ya Vali olur.

Saraydaki particiler ikinci Selim'den yana. Kanuniye bir hal olursa Konya'dan İstanbul'a yetişmesi daha kolay. Şehzade Bayazıt babasına karşı çıkar, gitmek istemez Amasya'ya.İhtilaf büyür. Selim'in ordusu Konya civarında Bayazıt ordusunu yener. Kanuni kısa zaman sonra İran seferine çıkar. Ama Bayazıt 12 bin askeri ile yanına dört oğlunu da alarak İran Hükümdarı Şah Tahmasp'a iltica etmiştir. Can korkusu üzerine gerçekleşen bu ilticadan sonra, çirkin bir pazarlık başlar. Şah, Bayazıt'ın iadesine karşılık Bağdad'ı ister. Olmaz. Yanında kalan bin kadar Türk askeri katledildikten sonra Bayazıt Kazvin'e hapsedilir. Ve bir süre sonra dört oğlu ile birlikte öldürülür. Saltanat yolu artık Şehzade Selim'e açıktır...


Şehzade Bayazıd'ın babasına gönderdiği ve aynı vezinle Kanuni tarafından yazılmış mektuplar Türk edebiyatının birer şaheseridirler. Bayazıd'ın mahlası şahi. Hepsini vermeye gerek yok ama bir kısmını kıt'a kıt'a Şehzade ile Hükümdarın gönderdiği cevapları okumakta bugün dahi yararlar var. Nedir iktidar hırsı? Nedir Devleti en civan oğlunun hayatından daha önce müdafaa edişteki zihniyet?

Diyor ki Şehzade Bayazıd:

Ey seraser aleme Sultan Süleymanım baba
Tende canım, canımın içinde cananım baba,
Bayazıdına kıyar mısın benim canım baba
Bigünahım Hak bilir devletli Sultanım baba

Ve işte Kanuni'nin oğluna cevabı:

Ey demadem mazhar-ı tuğyan u isyanım oğul
Takmayan boynuna hergiz tavk-ı fermanım oğul
Ben kıyar mıydım sana ey Bayazıd hanım oğul
Bigünahım dime bari tevbe kıl canım oğul

Şehzade yine ağlar babasına:

Hak Teala kim cihanın şahı etmiştir seni
Öldürüp ben kulunu güldürme Şahım düşmeni
Gözlerim nuru oğullarımdan ayırma beni
Bigünahım Hak bilir devletli Sultanım baba

Kanuni babalık şefkatine devleti karıştırmaz ve der ki:

Tutalım iki elin baştan başa kanda ola
Çünkü istiğfar edersin biz de affetsek n'ola
Bayazıdım suçunu bağışlarım gelsen yola
Bigünahım dime bari tevbe kıl canım oğul...


*İlhan Bardakçı